DL Special: จาก iTunes สู่ iBookstore
ย้อนกลับไปเมื่อ 10 กว่าปีที่แล้ว ในยุคที่ดนตรียังอาศัยแผ่น CD และตลับเทปเป็นตัวกลางในการถ่ายทอดเสียงเพลงไปสู่ผู้ฟัง ชายคนหนึ่งผู้ก่อตั้งบริษัทที่ยังไม่ได้ถูกจับตามากเท่าไรในตอนนั้นได้สร้างสิ่งที่เรียกว่า iPod ขึ้นมาโดยที่เขากล่าวว่า มันเจ๋งพอที่จะเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมการฟังเพลงของคนทั้งโลกได้
จนถึงทุกวันนี้เราน่าจะรู้กันดีอยู่แล้วว่าจำนวน iPod ที่อยู่ในท้องตลาดนั้นมีมากแค่ไหน พูดถึงตัวสินค้า แน่นอนว่า iPod เป็นสุดยอดของนวัตกรรมอย่างไม่ต้องสงสัย แต่เชื่อหรือไม่ว่า iPod จะไม่มีทางลืมตาขึ้นมาดูโลกได้เลย ถ้าไม่มีสิ่งที่เรียกว่า iTunes
iTunes ถูก Apple เปิดตัวออกสู่สายตาผู้คนในขณะนั้นเมื่อปี 2001 โดยมันแสดงท่าทีว่าเป็นระบบการเล่นเพลงและจัดการกับไฟล์มีเดียต่างๆ บนคอมพิวเตอร์ของคุณ โดยในอีก 2 ปีถัดมา Apple ก็นำเสนอ iTunes Music Store สำหรับให้ผู้ที่ชื่นชอบเสียงเพลงสามารถเลือกซื้อเพลงจากศิลปินที่พวกเขาชื่นชอบได้
กระแสความนิยมตัว iTunes ในช่วงแรกยังดูเหมือนจะไม่ชัดเจนเท่าไรนัก ส่วนหนึ่งอาจจะเป็นเพราะข้อจำกัดที่มีค่อนข้างมาก ทำให้กลุ่มผู้ใช้บางกลุ่มไม่ค่อยชอบใจนักที่โดนบีบบังคับการใช้งานให้จำกัดอยู่ในวงที่ Apple ต้องการ เช่นการโอนย้ายเพลงจาก iPod เครื่องหนึ่งไปอีกเครื่องที่ไม่สามารถทำได้
แต่อย่างไรก็ตาม เมื่อเวลาผ่านไป กระแสการใช้ CD เพลงดูเหมือนจะตามเทคโนโลยีใหม่ไม่ทัน และ Apple ที่เปิดตัว iTunes ออกมาก่อนใครเพื่อน พร้อมด้วยคลังเพลงออนไลน์ที่มีมากขึ้นเรื่อยๆ ก็เข้มแข็งขึ้นเรื่อยๆ เช่นกัน และกลายเป็นเสือติดปีกทันทีที่เปิดตัว iPhone โดยมีพื้นฐานคือระบบจัดการกับไฟล์มีเดียที่ดีอยู่แล้วอย่าง iTunes และยังมี App Store ที่เข้ามาช่วยเสริมช่วยเติมให้ระบบของ iTunes สมบูรณ์แบบขึ้นไปอีก
จนถึงทุกวันนี้ เราต่างยอมรับในแนวคิดการนำเอา iTunes เข้ามาเป็นศูนย์กลางของไฟล์มีเดียทั้งหมดบนคอมพิวเตอร์ โดยมี iPod, iPhone และ iPad ทำหน้าที่เป็น Device ที่ใช้ประโยชน์จากความสะดวกของ iTunes ได้ ซึ่งแทบจะเรียกได้ว่า iTunes ถือว่าเป็นระบบซื้อขายเพลงออนไลน์ที่ดีที่สุดในโลกยุคปัจจุบันนี้ไปแล้ว
แล้วสื่ออื่นๆ ล่ะ?
หาก iPod มี iTunes เป็นแรงผลักดันเบื้องหลังของความสำเร็จ และสามารถครอบครองโลกแห่งดนตรียุคใหม่ได้ตามที่ Apple ต้องการ แล้วทำไม iPad จะไม่ลองครอบครองโลกแห่งสื่อสิ่งพิมพ์ด้วยรุ่นน้องของ iTunes อย่าง iBookstore บ้าง
iBookstore ถือเป็นระบบที่มีต้นกำเนิดคล้ายกับ iTunes ด้วยแนวคิดที่ว่าสื่อสิ่งพิมพ์ทั้งหลายอาจจะถึงจุดอิ่มตัวและอาจกำลังมองหานวัตกรรมใหม่ๆ สำหรับฉุดให้สื่อเหล่านี้ก้าวไปข้างหน้าอย่างแปลกใหม่ ดังนั้นเราจึงได้เห็น Apple ออก iPad เพื่อพยายามเข้ามาเป็นตัวเล่นในตลาดสิ่งพิมพ์ยุคใหม่ และเรียกตัวเองว่า Digital Publishing
Apple กำลังมองว่าสื่อสิ่งพิมพ์นั้นแต่เดิมมีสเกลที่ใหญ่ และมีต้นทุนในการสร้างที่สูง แต่หากสามารถตัดต้นทุนเหล่านั้นออกไปด้วยการแทนที่กระดาษและขั้นตอนการผลิตทั้งหลายด้วยอุปกรณ์และระบบของพวกเขา สิ่งเหล่านี้น่าจะเปลี่ยนแปลงวงการสื่อสิ่งพิมพ์ได้
เคยมีคนกล่าวใว้ว่า “Content is King” อะไรก็ไม่สำคัญเท่ากับคุณภาพของเนื้อหา ทุกวันนี้ที่สิ่งพิมพ์อยู่ได้ส่วนหนึ่งมาจากเนื้อหาสาระที่ดี ซึ่ง Apple ก็ไม่พยายามจะเปลี่ยนแปลงกฎข้อนี้ แต่กลับเสนอแนวทางใหม่ในทำนองว่า ถ้าเนื้อหาดีอยู่แล้ว…จะไม่ลองเปลี่ยนที่อยู่เป็นที่ที่ใหม่กว่า…ง่ายกว่า…ดูซักหน่อยเหรอ?
อย่างไรก็ตามในช่วงแรกนั้น iBookstore ยังดูไม่ค่อยจะเป็นไปตามแผนของ Apple เท่าไหร่ เนื่องจากมีข้อจำกัดในการวางขาย และบรรดายักษ์ใหญ่ในวงการสิ่งพิมพ์ก็พยายามงัดท่าไม้ตายออกมาสู้กันเต็มที่ อย่างที่เราเห็นได้ว่าทุกวันนี้บรรดาสำนักพิมพ์ใหญ่ๆ ทั้งหลายก็ต่างมี App ที่เป็นนิตยสารหรือหนังสือเป็นของตัวเอง และไม่ได้พึงพาระบบของ iBookstore เท่าไรเนื่องจากยังมีข้อจำกัดเยอะเกินไป
ไม่นานนัก Apple ก็แก้เกมด้วยการส่ง iBooks Author ออกมาซึ่งเป็นโปรแกรมสำเร็จรูปที่สามารถทำให้บุคคลทั่วไปสามารถสร้างหนังสือด้วยตัวเองได้รวมไปถึงการอัพเดท App iBooks เป็นเวอร์ชั่นใหม่ที่สามารถใส่ลูกเล่นเข้าไปได้มากขึ้น (แต่ก็ยังไม่เท่ากับ App ที่สำนักพิมพ์ทั้งหลายสร้างกันเองอยู่ดี)
ดูเหมือน Apple กำลังเริ่มต้นเปลี่ยนแปลงอะไรบางอย่าง โดยจับกลุ่มเล็กๆ อย่างนักเขียนหน้าใหม่ก่อน ซึ่ง iBooks Author นั้นสามารถสร้างหนังสือที่มีระบบ Interactive เช่นภาพเคลื่อนไหวและลูกเล่นต่างๆ ได้เลยทันที โดยที่ผู้ใช้ไม่ต้องเรียนรู้มาก่อนเหมือนการทำ App หนังสือของสำนักพิมพ์ใหญ่ๆ และหลังจากที่สร้างหนังสือขึ้นมาได้แล้ว ก็สามารถสร้างเป็นไฟล์ที่สามารถส่งต่อให้กันเพื่อไปเปิดใน iPad ได้ หรือแม้แต่จะส่งไปขายผ่าน iBookstore ได้เลย
ในช่วงแรกของการเปิดตัว iBookstore และ iBooks Author ทาง Apple ได้พยายามอธิบายว่า ระบบเหล่านี้มีใว้เพื่อพัฒนาการศึกษารูปแบบใหม่ โดยอยากจะเน้นให้มีการสร้างสื่อการศึกษาแบบใหม่สำหรับใช้บน iPad ให้มากขึ้น ซึ่งในช่วงแรกหลายๆ ฝ่ายมองว่า Apple ไม่น่าจะเน้นแค่ตลาดการศึกษาเพียงอย่างเดียว แต่นั่นก็ถือเป็นการเปิดช่องให้ผู้ที่สนใจจะทำหนังสือแบบอื่นที่ไม่ใช่สำหรับการศึกษาเริ่มหันมามอง และพยายามทำอะไรบางอย่างกับมันมากขึ้น
หมากเกมนี้ของ Apple ดูเหมือนจะไม่หวือว่า แต่จริงๆ แล้วอาจจะแฝงใว้ด้วยแผนระยะยาว ที่จำเป้นจะต้องใช้เวลาและสร้างความเคยชินแบบง่ายๆ ให้กับผู้ที่สนใจก่อน
iPad + iBookstore จะสามารถประสบความสำเร็จเหมือน iPod + iTunes Music Store ได้หรือไม่ คงต้องรอดูกันต่อไปยาวๆ
By @pondkungz
ตีพิมพ์ในนิตยสาร Digital Lifestyle ฉบับที่ 35 เดือนพฤษภาคม 2555
